Webrichtlijnen 2: nieuwe regels en een nieuw regime

Webrichtlijnen 2 zijn een enorme verbetering ten opzichte van versie 1, maar ze komen ook met nieuwe eisen. En de overheid komt een met nieuw regime. In dit artikel zetten we alles even op een rij.

Let op: dit artikel is verouderd. Intussen zijn de Webrichtlijnen 2 vervangen door de internationale norm WCAG 2.0

Nieuwe regels: meer mogelijkheden, maar ook nieuwe eisen

Webrichtlijnen 2 bieden meer mogelijkheden, maar de richtlijnen stellen ook nieuwe eisen. We zien 3 grote veranderingen:

  1. Elke techniek mag.
  2. Toegankelijkheid geldt voor alle online content.
  3. Niet toegankelijk? Alternatief mag! (met uitzondering van video)

Technologie-onafhankelijk: elke techniek mag

De WCAG-richtlijnen zeggen: elke techniek mag, mits toegankelijk toegepast. De Webrichtlijnen voegen daar nog iets aan toe: de technieken moeten voldoen aan een open standaard.

Een voorbeeld. Je maakt een applicatie die helemaal met JavaScript werkt. Met de oude richtlijnen moest de applicatie werken als JavaScript uitstond. Veel applicaties werken echter niet als JavaScript uitstaat. Met de nieuwe richtlijnen mag dus wel alles met JavaScript. Zorg er wel voor dat de pagina met JavaScript toegankelijk is.

Dit is een enorme verbetering met de oude WCAG-richtlijnen.

Toegankelijkheid geldt voor alle webcontent

Alle content op de website moet toegankelijk zijn. We noemen gelijk maar het knelpunt: pdf-documenten. in de oude richtlijnen mochten pdf-documenten nog volledig ontoegankelijk zijn. In feite was dat onzinnig, want pdf is natuurlijk net zo goed content die je aanbiedt en die dus bruikbaar moet zijn voor iedereen. In de nieuwe richtlijnen moet dus elke pdf toegankelijk zijn. De verplichting is begrijpelijk, maar voor veel organisaties bijzonder moeilijk om aan te voldoen. Om die reden is de verplichting voor toegankelijke pdf's uitgesteld, tot 1 januari 2015. Meer over het toegankelijk maken van pdf kun je lezen in ons gratis e-book Toegankelijke pdf-documenten.

Bied een alternatief bij ontoegankelijke content

Gelukkig is er nog een reddingsboei. Is jouw content niet toegankelijk, bied dan een volwaardig toegankelijk alternatief. Is jouw pdf niet toegankelijk, dan kun je de content ook aanbieden op een toegankelijke HTML-pagina.

Een uitzondering hierbij is video: video moet gewoon toegankelijk zijn. Als de video bijvoorbeeld spraak bevat, dan moet je de video ondertitelen. Is er ook informatie die visueel beschikbaar is, dan heb je ook nog audiodescriptie nodig.

Toch lijkt dit moeilijker dan het is. De software voor ondertiteling wordt steeds makkelijker en er zijn ook online diensten waar je dit al vrij makkelijk kunt doen. Een voorbeeld van zo'n dienst is, zoals www.dotsub.com.

Een nieuw regime

Behalve nieuwe regels heeft de overheid ook een nieuw regime. Ook dit regime maakt het leven soms makkelijker en soms moeilijker. We vatten het samen tot 3 grote wijzigingen:

  1. Pas toe of leg uit.
  2. Domein is niet leidend, maar de afzender.
  3. Uitleg staat in Toepassingskader Webrichtlijnen.

Pas toe of leg uit

De Webrichtlijnen zijn een open standaard van de overheid en vallen onder het zogenaamde “comply-or-explain”-regime, pas toe of leg uit. Dat betekent in het kort:

  1. Pas de Webrichtlijnen toe.
  2. Is er een zwaarwegende reden dat dat niet kan, leg dat dan uit.

Dit klinkt natuurlijk als een gapend gat in de hele handhaving: ik zeg gewoon dat het niet kan en dan hoeft het ook niet. Dat is – gelukkig – niet het geval. De redenen om niet te voldoen moeten onoverkomelijk zijn. Daarnaast zijn er uitgebreide regels hoe je je moet verantwoorden als het niet lukt om te voldoen aan de Webrichtlijnen. Op Digitoegankelijk.nl staat dit goed omschreven. Als je niet voldoet moet je het goed uitleggen. Deze uitleg moet tevens opgenomen zijn in het jaarverslag.

Een handige plek om deze toelichting te geven is op www.jouwdomein.nl/toegankelijkheid.

Domein is niet leidend, maar de afzender

In het oude regime kon een gemeentesite nog een logo halen voor het www-domein, terwijl de formulieren nog ontoegankelijk waren, omdat die toevallig (nou ja, toevallig) op een subdomein stonden. Dat gaat niet meer lukken. Het domein is hierbij niet meer leidend, maar alle sites waar jij verantwoordelijk voor bent. Dit maakt het een stuk strenger, want formulieren en de raadsinformatie bij gemeenten horen ook echt bij de online dienstverlening.

Maar wat valt daar nu precies onder? Ook de brandweersite? En de site over trouwen? Of een aparte marketing-site? Of jouw Facebook-pagina? Gelukkig heeft het Europese parlement hier op 28 november 2013 een duidelijke uitspraak in gedaan: websites van publieke organen moeten toegankelijk te zijn voor iedereen, inclusief voor mensen met een functiebeperking. Zie het nieuwsbericht op de website van Accessibility.

Het Toepassingskader Webrichtlijnen

Hoe jij als overheidsorganisatie de richtlijnen moet toepassen, staat in helder Nederlands beschreven in het Toepassingskader Webrichtlijnen. In het Toepassingskader staat omschreven wat nu wel en wat nu niet een geldige reden is om niet te voldoen aan de Webrichtlijnen. We noemen een paar drogredenen:

  • “Ons CMS kan het niet.” Helaas, moet je zorgen dat je een CMS hebt die het wel kan.
  • “Onvoldoende kennis bij de leverancier.” Helaas, dan moet je een andere leverancier contracteren.
  • “Er is geen draagvlak binnen de organisatie”. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij video. Maar ook hier, helaas, dat probleem ligt dan bij jouw organisatie en die moet dat oplossen.
  • “Leverancier komt contract niet na.” Je hebt bijvoorbeeld in het contract afgesproken dat de website voldoet aan de Webrichtlijnen, maar bij oplevering blijkt dat niet het geval. Tja, daar ben jij als organisatie toch verantwoordelijk voor.
  • “Er is geen budget om te voldoen aan de Webrichtlijnen.” Helaas, geen goede reden. De Webrichtlijnen zijn een verplichting dus moet je daarvoor budget reserveren. Overigens hoeven de Webrichtlijnen in veel gevallen nauwelijks een stijging van de kosten te betekenen. Je moet natuurlijk wel goed aanbesteden en goed beheren.

Toch zijn er redenen die wel valide zijn, zoals een enorme omvang van de website. Daar geldt dan wel weer de “leg-uit”-procedure voor. Meer redenen zijn wellicht in de toekomst ook mogelijk, want het Toepassingskader wordt voortdurend aangepast.

Ontheffingen voor pdf en grote archieven

Twee grote knelpunten zijn de toegankelijkheid van pdf en grote archieven. Voor pdf geldt een ontheffing tot 1 januari 2015: daar hoef je dus nu niet aan te voldoen. Over archief is nog steeds geen uitspraak gedaan.

Overzicht artikelen